{"id":18765,"date":"2026-09-29T18:30:38","date_gmt":"2026-09-29T16:30:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/?post_type=citadela-item&#038;p=18765"},"modified":"2026-09-29T18:30:39","modified_gmt":"2026-09-29T16:30:39","slug":"il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino","status":"publish","type":"citadela-item","link":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/","title":{"rendered":"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Descrizione e storia del luogo<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il\u00a0<strong>Sessorium<\/strong>\u00a0rappresenta uno dei maggiori e straordinari esempi di riuso e stratificazione urbana di Roma. Situato al margine orientale del territorio ecomuseale, il complesso nasce originariamente tra il I e il II secolo d.C. come area residenziale suburbana di\u00a0<em>horti<\/em>\u00a0nobiliari, prima di essere trasformato sotto la dinastia dei Severi (in particolare da Elagabalo e Severo Alessandro) in una vera e propria\u00a0<strong>residenza imperiale palatina<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nel III secolo d.C., la costruzione delle&nbsp;<strong>Mura Aureliane<\/strong>&nbsp;ne modifica radicalmente la struttura: l&#8217;Anfiteatro Castrense e ampie porzioni del complesso vengono inglobati nella cinta difensiva per accelerarne la realizzazione, trasformando strutture ludiche in bastioni militari.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">All&#8217;inizio del IV secolo d.C., il palazzo diventa la dimora di&nbsp;<strong>Flavia Giulia Elena<\/strong>, madre dell&#8217;imperatore Costantino. \u00c8 in questa fase che un&#8217;ampia aula civile del palazzo viene rifunzionalizzata per accogliere le reliquie della Passione portate da Gerusalemme, dando origine al nucleo originario della Basilica di Santa Croce in Gerusalemme e consacrando il sito a centro di pellegrinaggio cristiano.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Componenti del Complesso<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>L&#8217;Aula Palatina:<\/strong>\u00a0Imponente aula rettangolare absidata destinata alla rappresentazione imperiale, il cui perimetro costituisce la navata centrale della basilica odierna.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>L&#8217;Anfiteatro Castrense:<\/strong>\u00a0Anfiteatro riservato alla corte, interamente in opera laterizia, integrato nel circuito delle Mura Aureliane con gli archi esterni murati a scopo difensivo.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Il Circo Variano:<\/strong>\u00a0Grande ippodromo per le corse dei carri (lungo oltre 500 m) di cui sono ancora visibili tracce nel reticolo urbano retrostante.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Le Terme Eleniane:<\/strong>\u00a0Impianto termale di supporto al palazzo, ristrutturato dall&#8217;imperatrice Elena a seguito di un incendio.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Valore Ecomuseale e Relazione con il Territorio<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nel contesto dell&#8217;Ecomuseo Casilino, il Sessorium costituisce un punto nodale per la comprensione delle dinamiche di&nbsp;<strong>trasformazione del paesaggio urbano<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Porta d&#8217;accesso e margine:<\/strong>\u00a0Segna il confine storico tra la citt\u00e0 intramuraria e il\u00a0<em>suburbium<\/em>\u00a0attraversato dalle direttrici Labicana e Prenestina.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Stratificazione sociale e funzionale:<\/strong>\u00a0Testimonia il passaggio da luogo di svago aristocratico (<em>horti<\/em>) a sede del potere politico, per poi convertirsi in fortezza difensiva e infine in polo religioso e spirituale.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Memoria di comunit\u00e0:<\/strong>\u00a0Rappresenta un presidio storico vivente in cui l&#8217;antichit\u00e0 interagisce quotidianamente con la vita del quartiere e i percorsi di fruizione ecomuseale.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il Sessorium, o palazzo Imperiale, fu realizzato tra il I e II secolo d.C. come villa suburbana, poi adattato in residenza della dinastia dei severi e infine trasformato e ampliato dall&#8217;Imperatrice Elena Giulia Flavia all&#8217;inizio del IV secolo d.C. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18766,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_citadela_hide_page_title":"","_citadela_remove_header_space":"","_citadela_custom_class":"","_citadela_ignore_special_page":false,"_citadela_page_template":"","_citadela_half_map_provider":"","_citadela_half_map_theme":"","_citadela_half_map_themeOSM":"","_citadela_half_map_customTheme":"","_citadela_half_map_dataType":"","_citadela_half_map_dynamicTrack":false,"_citadela_half_map_trackColor":"","_citadela_half_map_trackEndpointsColor":"","_citadela_half_map_filterCategory":"","_citadela_half_map_filterLocation":"","_citadela_half_map_filterFeatured":false,"_citadela_half_map_noDataBehavior":"empty-map","_citadela_half_map_noDataText":"","_citadela_half_map_clusterGridSize":80,"_citadela_header":false,"_citadela_header_over_content":false,"_citadela_header_text_color":"","_citadela_header_logo":[],"_citadela_header_bg_image":[],"_citadela_header_bg_position":[],"_citadela_header_bg_size":"","_citadela_header_bg_repeat":"","_citadela_header_bg_fixed":false,"_citadela_header_bg_color":"","_citadela_header_bg_image_overlay":"","_citadela_header_transparent_bg":false,"_citadela_content_width":"","_citadela_half_layout_position":""},"citadela-item-category":[6,160],"citadela-item-location":[37],"class_list":["post-18765","citadela-item","type-citadela-item","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","citadela-item-category-paesaggio-archeologico","citadela-item-category-percorsi-archeologia-labicana","citadela-item-location-porta-maggiore"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino - Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino - Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Il Sessorium, o palazzo Imperiale, fu realizzato tra il I e II secolo d.C. come villa suburbana, poi adattato in residenza della dinastia dei severi e infine trasformato e ampliato dall&#039;Imperatrice Elena Giulia Flavia all&#039;inizio del IV secolo d.C.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/ecomuseocasilino\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-29T16:30:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"352\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuti\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/\",\"name\":\"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino - Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-29T16:30:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-29T16:30:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg\",\"width\":600,\"height\":352},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/item\\\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/\",\"name\":\"Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros\",\"description\":\"Sito ufficiale dell&#039;Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/#organization\",\"name\":\"APS Ecomuseo Casilino Ad Duas Lauros\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/LogoCompletoEcomuseoLungo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/LogoCompletoEcomuseoLungo.png\",\"width\":2551,\"height\":1000,\"caption\":\"APS Ecomuseo Casilino Ad Duas Lauros\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ecomuseocasilino.it\\\/site\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/ecomuseocasilino\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCWj19a880UIVL_bu8TCUJUw\",\"http:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/ecomuseocasilino\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino - Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino - Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros","og_description":"Il Sessorium, o palazzo Imperiale, fu realizzato tra il I e II secolo d.C. come villa suburbana, poi adattato in residenza della dinastia dei severi e infine trasformato e ampliato dall'Imperatrice Elena Giulia Flavia all'inizio del IV secolo d.C.","og_url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/","og_site_name":"Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros","article_publisher":"http:\/\/www.facebook.com\/ecomuseocasilino","article_modified_time":"2026-09-29T16:30:39+00:00","og_image":[{"width":600,"height":352,"url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Tempo di lettura stimato":"3 minuti"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/","url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/","name":"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino - Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg","datePublished":"2026-09-29T16:30:38+00:00","dateModified":"2026-09-29T16:30:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Anfiteatro_Castrense_-_Du_Perac.jpg","width":600,"height":352},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/item\/il-sessorium-il-complesso-imperiale-di-elena-e-costantino\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Il Sessorium. Il complesso imperiale di Elena e Costantino"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/#website","url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/","name":"Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros","description":"Sito ufficiale dell&#039;Ecomuseo Casilino ad Duas Lauros","publisher":{"@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/#organization","name":"APS Ecomuseo Casilino Ad Duas Lauros","url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/LogoCompletoEcomuseoLungo.png","contentUrl":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/LogoCompletoEcomuseoLungo.png","width":2551,"height":1000,"caption":"APS Ecomuseo Casilino Ad Duas Lauros"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["http:\/\/www.facebook.com\/ecomuseocasilino","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCWj19a880UIVL_bu8TCUJUw","http:\/\/www.instagram.com\/ecomuseocasilino"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-item\/18765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-item"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/citadela-item"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18765"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-item\/18765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18767,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-item\/18765\/revisions\/18767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"citadela-item-category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-item-category?post=18765"},{"taxonomy":"citadela-item-location","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecomuseocasilino.it\/site\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-item-location?post=18765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}